Rodzaje gwar małopolskich

Poza dialektem wśród mieszkańców konkretnych obszarów występują liczne gwary, które różnią się od ogólnonarodowego języka nie tylko słownictwem, ale również wymową fonetyczną.

Najbardziej popularne gwary Małopolski to:

• gwara krakowska,
• gwara podhalańska,
• górolsko godka (gwara Górali Białych),
• gwara babiogórska,
• gwara orawska,
• gwara kliszczacka,
• gwara zagórzańska zwana również gorczańską,
• gwara spiska,
• gwara sądecka zwana również podegrodzką,
• gwara zagłębiowska,
• gwara żywiecka,
• gwara kielecka zwana również świętokrzyską

Jako dodatek cytujemy związki frazeologiczne zawarte w książce Słowa do rzeczy, które mogą Was zaskoczyć! Nie odnoszą się do samej Małopolski, ale z dialektami mają wiele wspólnego - zakorzeniły się w języku, mimo że dzisiaj nie kojarzy już ich etymologii lub funkcji niektórych przedmiotów!

• Leje jak z cebra -> tak jakby ktoś z nieba lał wodę; ceber to duże, owalne naczynie służące do noszenia wody; napełnione było bardzo ciężkie i często podczas przenoszenia go przez dwie osoby woda potrafiła się wylewać; woda wylewała się z niego silnym strumieniem - stąd powiedzenie, które słyszymy podczas mocnej ulewy!
• Kto się czubi, ten się lubi! -> jest to porównanie do czubiących się ptaków, np. walczących kogutów, które dziobią się po czubach (czerwonych grzebieniach na ich głowach); mówimy tak o tych, którzy w zaczepny sposób okazują sobie sympatię i zainteresowanie;
• maglować -> usilnie wypytywać kogoś o coś albo uparcie powracać do tej samej sprawy, bardzo szczegółowo coś omawiać aż do znudzenia; maglownicy używano kiedyś do mięcia i wygładzania upranej, wyschniętej tkaniny w celu zmiękczenia materiału.

Bibliografia:

Dialekt małopolski – Wikipedia, wolna encyklopedia

Lasota E., Majkowska-Szajer D., il. Grubizna M., Słowa do rzeczy, Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, 2014.